Cuộc khởi nghĩa của giới trí thức Việt Nam

05/11/2010 at 14:29 Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Asia Times 02/11/2010

Phong trào bảo vệ môi trường nổ ra hồi năm ngoái nhằm chống lại việc khai thác bauxite ở Tây Nguyên đã trở lại. Vụ tràn bùn đỏ độc hại ở Hungary hôm mồng Bốn tháng Mười vừa qua, đã thúc đẩy hơn 2.000 người, trong đó có rất nhiều nhân vật trí thức hàng đầu, cùng ký vào một bản kiến nghị mới kêu gọi nhà nước ngưng ngay kế hoạch tốn kém 15,6 tỷ Mỹ kim và nhằm tránh xa nguy cơ xảy ra một thảm họa tương tự tại Việt Nam.

Đầu năm 2008, chính phủ Việt Nam đã công bố một kế hoạch chiết xuất bauxite và chế biến quặng alumina, một bước trung gian trong sản xuất nhôm. Các nhà chỉ trích kế này đã chỉ ra khả năng toàn bộ hệ sinh thái của Tây Nguyên – nơi được xem là ngôi nhà của nhiều dân tộc thiểu số và cây công nghiệp – sẽ bị hủy hoại kèm theo những rủi ro trong việc lưu trữ một số lượng lớn bùn đỏ độc hại (một phế phẩm trong quy trình sản xuất alumina), luôn chờ chực đổ về đồng bằng sông Cửu Long dân cư đông đúc.

Giới nghiên cứu Việt Nam cũng đặt câu hỏi về chi phí cũng như lợi ích kinh tế nào cho nhu cầu lớn về tiêu thụ điện năng (hiện đang khan hiếm trong cả nước), cũng như phải xây dựng một tuyến đường sắt dài 250 km theo yêu cầu và cảng chuyên dụng cho dự án này? Alumina, một thứ hàng hóa có lợi nhuận thấp, theo kế hoạch này lại chỉ cần thiết cho việc xuất khẩu sang một thị trường duy nhất, đó là Trung Quốc, phó mặc công nghiệp Việt Nam bị “giam cầm” bởi một “người mua” đầy quyền lực.

Yếu tố “Trung Quốc” đã khiến cho sự chống đối lên cao nhất. Đối tác liên doanh trong dự án bauxite là một doanh nghiệp nhà nước – Tổng công ty Nhôm Trung Quốc (Chinalco). Mặc dù chính phủ Việt Nam đã chính thức phủ nhận, nhưng trên thực tế đã có hàng trăm nếu không muốn nói là hàng ngàn công nhân Trung Quốc hiện đang được “bố trí” tại những vị trí có mỏ khai thác. Nhận thức về mối đe dọa an ninh quốc phòng do sự hiện diện của lực lượng nước ngoài này cũng đã được chỉ ra trong một loạt các bức thư của Danh tướng Võ Nguyên Giáp và các nhà lãnh đạo quân sự đã nghỉ hưu khác.

Sự lên tiếng phản đối chưa từng có tiền lệ này buộc chính phủ Việt Nam phải cảnh giác. Sau nhiều tháng, các bài viết phê phán được đăng tải trên các tờ báo “tiến bộ”, sự lên án còn mạnh mẽ hơn trên các trang blog cá nhân, cuối cùng chính phủ cũng đã phải tổ chức một hội nghị “khoa học” vào tháng Tư năm 2009 để thảo luận về các mối quan tâm của dư luận. Các nhà lãnh đạo tỏ ra sẵn sàng lắng nghe “người trong nhà” phê bình nhưng dường như không hề để tâm đến những đề nghị của họ. Bộ Chính trị của Đảng Cộng sản đã hứa sẽ nghiên cứu các tác động đến môi trường, đến nay vẫn chưa thấy công bố kết quả. Rốt cuộc, lãnh đạo Hà Nội, mà cụ thể là Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, đã cho phép dự án bắt đầu tiến hành xây dựng tại hai địa điểm.

Vài ngày sau hội nghị, một nhóm các học giả nổi tiếng đã phát động một chiến dịch kiến nghị trên internet vào ngày 12 tháng 4 năm 2009, kêu gọi các nhà lãnh đạo chính phủ Việt Nam hãy dừng các dự án bauxite. Kiến nghị này đã thu hút được 2.746 chữ ký từ một liên minh các nhà trí thức với các tổ chức nhà nước, các đảng viên và sỹ quan đã nghỉ hưu, các nhà bất đồng chính kiến, các chuyên gia, giáo sư trong và ngoài nước. Đáng chú ý, một trang web không “đăng ký” mang tên Bauxite Việt Nam đã ra đời nhằm thúc đẩy những cuộc thảo luận chống lại dự án.

Đến tháng 11 năm 2009, trang web Bauxite Việt Nam đã có gần 20 triệu lượt người truy cập và bày tỏ sự giận dữ với chính quyền. Giới thạo tin cho biết, công an đã bắt giữ quản trị website và buộc người này phải cung cấp mật khẩu quản trị trang cho họ.

Sau đó, công an đã cố chuyển tên miền của website Bauxite Việt Nam từ vị trí ban đầu của nó ở Pháp sang cho một công ty hosting ở Hồng Kông, với ý định xóa tất cả nội dung và khai thác thông tin về toàn bộ user. Trong trò chơi công nghệ “mèo và chuột”, những người ủng hộ trang web Bauxite Việt Nam đã khôi phục lại được phần lớn nội dung và khởi chạy lại trang web.

Nhà cầm quyền sau đó vẫn cố đánh phá trang Bauxite Việt Nam bằng hình thức tấn công từ chối dịch vụ – DDOS (ẩn đằng sau các đợt tấn công chính là chính phủ đã “từ chối” trang web này từ lâu). Đây là kết quả điều tra được tiến hành bởi người khổng lồ của internet là Google và Công ty bảo mật McAfee, phát hiện các vụ tấn công trang web Bauxite Việt Nam có liên quan đến các tin tặc tại Việt Nam đã phát tán mã độc cho người dùng trên khắp thế giới và kiểm soát các máy tính bất kỳ trong một ma trận “botnet” (một tập hợp các máy tính đã bị tấn công và thỏa hiệp đang chạy các chương trình độc hại).

Mặc dù trang web đã phải tạm ngưng vào cuối năm 2009 và suốt đầu năm nay, nhưng hiện nó vẫn hoạt động khá mạnh bất chấp sự tấn công mang tính “định kỳ” của hacker. Song song với cuộc tấn công nhắm vào cơ sở hạ tầng công nghệ của phong trào bảo vệ môi trường này, công an cũng có biện pháp với một số người tham gia. Trong suốt năm nay, công an đã thường xuyên thẩm vấn những người sáng lập phong trào và bắt giữ một số người ký tên vào bản kiến nghị.

Điệp khúc của phe đối lập

Cho đến khi thảm họa môi trường xảy ra tại Hungary, dường như việc khai thác bauxite ở Việt Nam vẫn cứ tiếp tục được triển khai, bất chấp sự phản đối của công chúng. Thế nhưng thứ bùn đỏ đã nhấn chìm các thành phố, làng mạc của Hungary, khi hệ thống hồ chứa bị vỡ, không chỉ tác động đến các cộng đồng dọc theo sông Danube, mà còn ảnh hưởng mạnh đến đời sống chính trị tại Việt Nam.

Đảng Cộng sản Việt Nam đang đối mặt với một nhóm đối lập lớn nhất và có tổ chức nhất trong lịch sử gần đây, và còn hơn thế, sự đối kháng lần này đến từ bên trong đảng. Kiến nghị mới nhất kêu gọi ngăn chặn việc khai thác bauxite quyết liệt hơn kiến nghị năm ngoái khi thu hút sự ủng hộ và ký tên của cả các đại biểu Quốc hội, các quan chức trong chính phủ và những đảng viên có uy tín. Khoảng 10 vị tướng về hưu đã ký vào lời kêu gọi mới này. Ngay cả em trai của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Bí thư tỉnh ủy An Giang, cũng hé lộ sự ủng hộ bản kiến nghị.

Đúng là không thể xem thường những “cảm giác” của giới quân sự liên quan đến các dự án bauxite. Có mối quan tâm sâu sắc trong Quân đội nhân dân Việt Nam về sự xâm lấn của Trung Quốc. Bắc Kinh được xem là “quân bành trướng” tầm kiểm soát về phía thềm lục địa Việt Nam bằng cách thường xuyên bắt giữ tàu đánh cá Việt Nam và tuyên bố chủ quyền hầu như toàn bộ Biển Ðông. Thêm một sự phản đối đến từ giới cán bộ cao cấp, một vị tướng kỳ cựu là Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng và An ninh quốc gia của Quốc hội đã chỉ trích quyết định của Bộ Chính trị khi cho phép Trung Quốc thâm nhập vùng đất chiến lược là Tây Nguyên. Đây có thể được xem như dự báo sẽ có “bão lớn”.

Để hạn chế mối bất hòa trong quân đội, giới lãnh đạo Hà Nội đã bày tỏ sự tôn kính đặc biệt một biểu tượng đầy uy lực – Đại tướng Võ Nguyên Giáp – chân dung của ông lại được trang Bauxite Việt Nam chọn làm bức ảnh đại diện cho tinh thần của mình. Trong dịp sinh nhật thứ 100 của đại tướng mới đây, các nhân vật chóp bu trong đảng đã có mặt bên giường bệnh của ông để tỏ sự kính trọng và gắn huân chương mới lên bộ quân phục truyền thống của tướng Giáp.

Nhiều nhà quan sát vẫn tiếp tục đặt câu hỏi tại sao các lãnh đạo cộng sản tinh khôn như vậy mà lại muốn thúc đẩy kế hoạch khai thác bauxite bất chấp vấn đề môi trường, kinh tế và an ninh. Một niềm tin đang lan rộng là các lãnh đạo cao cấp của Việt Nam – không giống như người châu Phi cũng muốn thu hút các dự án lớn từ Trung Quốc – đã bị mua chuộc. Năm ngoái, một báo cáo lưu hành trên các blog cá nhân cho rằng Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhận được 150 triệu USD “thù lao bảo kê” cho các dự án bauxite (ông Dũng đã không công khai phản hồi các cáo buộc ngày càng được phổ biến rộng rãi này).

Ý thức các khoản chi phí lớn đã bị vùi vào dự án, phong trào bảo vệ môi trường cho rằng việc hủy bỏ dự án này sẽ là một “quyết định đau đớn gần như chưa bao giờ xảy ra trong lịch sử nền kinh tế của chúng ta” nhưng như thế vẫn còn hơn là phải “gánh chịu những hậu quả khó lường trong tương lai”. Việc còn lại là chờ xem, cái giá phải trả của các nhà lãnh đạo cộng sản Việt Nam sẽ là gì nếu họ tiếp tục lờ đi làn sóng phản đối này.

Quốc Ngọc dịch

Advertisements

Entry filed under: Kinh tế - Chính trị. Tags: , .

Việt Nam mở cảng tạo trở lực với Trung Quốc xả stress (truyện, lưu hành nội bộ)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Một tấm ảnh

CNTB

Thời gian

Tháng Mười Một 2010
C H B T N S B
« Th10   Th12 »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930  

Feeds


%d bloggers like this: